48
of een ander object raakt. Aan een snelheid die hoger ligt dan die van een snelle
wandeling zal uw lichaam zich verder willen verplaatsen in de richting dat u aan
het etsen was. Is de snelheid groot genoeg en de impact zwaar genoeg, dan zal
u over het stuur ‘gelanceerd’ worden. U kunt niet op de ets blijven zitten en wat
gebeurt met het frame, de vork en de andere onderdelen is minder belangrijk dan
wat met uw lichaam gebeurt.
Wat dient u te verwachten van uw metalen frame? De reactie hangt af van veel
complexe factoren, vandaar dat we u op het hart drukken dat crashbestendigheid
geen criterium mag zijn om een bepaalde ets te kiezen. Met die belangrijke
opmerking in het achterhoofd kunnen we u melden dat –als de impact groot
genoeg is - de vork of het frame verbogen of geplooid wordt. Op een stalen
ets kan de stalen vork zwaar geplooid zijn terwijl het frame er zonder zichtbare
schade vanaf komt. Aluminium is minder soepel dan staal, maar u mag er van uit
gaan dat de vork en het frame verbogen of geplooid zullen zijn. Is de klap harder,
dan kan de bovenbuis door de extreme rekkrachten die er op inwerken kapot
springen en de onderbuis geplooid geraken. Is de klap nog zwaarder dan kunnen
de boven- en onderbuis van de balhoofdbuis afbreken zodat de hoofddriehoek
van het frame van de balhoofdbuis en de voorvork wordt gescheiden.
Bij een zware val met een metalen ets zult u de bewijzen van de souplesse
van het materiaal zien in de vorm van geplooid, verbogen of zelfs opgevouwen
metaal.
Het is tegenwoordig vrij normaal dat het hoofdframe van de ets gemaakt is
van metaal terwijl de vork van carbonvezel is. Lees hoofdstuk B om te begrijpen
wat carbon is en hoe het werkt. De relatieve souplesse van metalen en het totale
gebrek aan bewerkbaarheid van carbon betekent dat u bij een crash het metaal
zal zien ‘leven’ terwijl de vork dat helemaal niet zal doen. Onder een bepaalde
kracht kan het zijn dat de vork onbeschadigd is terwijl het frame toch schade
oploopt. Boven een bepaald niveau van impact zal de vork helemaal kapot zijn.
Ons gezond verstand meldt ons dat niets dat we gebruiken voor eeuwig
meegaat. Hoe meer u iets gebruikt, hoe intensiever u iets gebruikt en hoe
slechter de omstandigheden waarin u iets gebruikt, hoe korter de levensduur van
het gebruikte product.
Moeheid is de term die we gebruiken om de opgestapelde schade te
benoemen die veroorzaakt wordt door een product aan een lange herhaling
van druk te onderwerpen. Om moeheid te kunnen veroorzaken moet de kracht
die op een onderdeel wordt uitgeoefend groot genoeg zijn. Een goed voorbeeld
om metaalmoeheid te illustreren is een paperclip heen en weer buigen tot hij
uiteindelijk doormidden breekt. Deze eenvoudige voorstelling helpt u te begrijpen
dat moeheid niets te maken heeft met tijd of leeftijd. Een ets die in uw garage
stilstaat is niet onderhevig aan metaalmoeheid. Moeheid ontstaat enkel door
gebruik.
Maar over welke schade praten we nu? Op microscopisch niveau vormt zich in
de zone onder druk een haarscheurtje. Als de druk steeds weer op dezelfde zone
wordt uitgeoefend zal het scheurtje uitdeinen. Op een bepaald moment wordt de
scheur zichtbaar voor het blote oog. Uiteindelijk kan de scheur zo groot worden
dat de zone van het frame of onderdeel te zwak is om de krachten te dragen die
het in onbeschadigde toestand wel aankon. Op dat ogenblik kan het frame of
onderdeel plots en compleet breken.
